Below we print a selection of poems by Estíbaliz Espinosa in the original Galician. English translations are also displayed when available.

“I don’t try to write deliberately feminist or scientific poems, for example. Other people have made me see those threads in my writing, and not always out of flattery. Perhaps this constellation of poems could appear under the heading “feminism” because it spans several years of literary exploration (from 2002 until today) and my way of understanding feminism and gender theory has also developed: the disruption of being a single mother is in the middle of it, there have been some indubitable and pleasing social earthquakes in that area, but critical thought sparks, biological sex – the unknown chromosomes, X and Y –, its social projection as identity, the words read between the lines and the misunderstandings of a decisive movement, even though there is still much to do in language, philosophy, poetry and science, and a perspective I search for continuously “in orbit”, an astrophysical perspective that can help us to understand our carbon obsessive selves on a rocky carousel. Throwing ink and hormones at us. Throwing it into the space that wants us”.


Cerebros
I
As 240 rebandas nas que cortaron o cerebro de Einstein.
O vulto que lles intriga tanto no lóbulo do de Descartes.
Esa reliquia roubada que é o cerebro de Don Bosco.
Até hoxe, que se saiba, a ninguén se lle deu por roubar
cerebros de muller:
eses grandes hipocampos descoñecidos
amígdalas que ninguén sosterá na man
circunvolucións como brazos dunha galaxia espiral veciña…

Curioso que a voz de moitos «cerebros electrónicos»
sexa precisamente unha sensual voz de contralto.


Man a man. Irmán a irmá
cambiar de xénero o texto do mundo.
As neuronas irmás, Arte de Trobar, 2018 (Afundación- Pen Galicia Award, 2017)




Algún día, a través do famoso «teito de cristal», véransenos as bragas.

Curiosidade, Aira Ed., 2017


Someday, through the infamous "glass ceiling", they'll see our panties.

Translated by Lawrence Schimel
Published at A illa curiosa e a tradución do universo, col. Cíes, Deputación de Pontevedra, 2016




a b e l a d i b e s t a d e s i
carecendo de término medio
do lupanar ao palacio
do baño de venus á lepra
de lilith a santa teresa

de celestina a dama do unicornio
de beatriz a meretriz de liña a punto de templo a area

de hipatia de alexandría ao pó
de telescopio a cometa
de rita hayworth á rexenta
de deusa branca a grande porca
lagarta bicha donicela
loba harpía raposa coella

solitaria circe
co seu oco na marea

de todos os nomes do señor cohen
a todos os filmes do señor allen
da nena do reverendo a lesbia nosa
da fada melusina a mesalina
á mescalina e á doce neus

en estremas vivo e amo porque a miña razón non ha razón no mundo
nacín lágrima sen saber qué facía aquí
nacín besta sen espello
sen marcos desta especie
burla á mediocridade

raíña con-sorte [ou sen ela]

maquiavela entre a razón de estado e a mazá podre no cesto

de berenice a ligeia
da beladona á odalisca
valquiria gueixa
concubina

egua que irrompe nun cadrado onirismo
de aquí alá de arriba abaixo
de o a a
e serpenta

ova esperma alma luma

carecendo de fin
intensamente
Per a Sandra

Os poemas da Bela Adormecida, ciclo de –orama, col. Tambo, Dep. de Pontevedra, 2002




t h e b e a u t y c a l l s h e r s e l f b e a s t
lacking a middle way 
from brothel to palace 
from venus' bath to leprosy 
from lilith to saint therese 
 
 
from procuress to lady of the unicorn 
from beatrix to meretrix from line to dot from temple to sand 
 
from hipatia of alexandria to dust 
from telescope to comet 
from rita hayworth to the regenta 
from white goddess to big swine 
fox, snake, weasel 
hag, bitch, doe, she-wolf 
 
lone circe 
with its hollow in the tide 
 
 
from all the names of Mr cohen 
to all the films by mr allen 
from the reverend's daughter to lesbia of ours 
from the fairy melusine to mesalina  
to mescaline and sweet neus 
 
 
between opposites i live and love because my reason has no reason on earth 
i was born a tear not knowing what i was doing here 
i was born a beast with no mirror 
with no frames of this kind 
a mock of mediocrity 
 
queen consort [and without sortilege] 
 
a she-machiavelli between reason of state and the rotten apple in the barrel 
 
from berenice to ligeia 
from belladonna to odalisque 
valkyrie geisha 
concubine 
 
 
mare breaking into a square oneiric state 
from here to there from up going down 
from it to she 
and she-snake 
 
 
she-egg     
she-sperm      
she-soul      
she-fire 
 
 
going on endlessly 
intensely 
For Sandra
Translation into English by Mar Laredo Cordonié



coma un libro aberto
Serás coma un libro aberto.
A curiosidade. O escepticismo. E o seu prezo.

«Non. Non me calo nin estou por debaixo de ti.»

«Si, cobro por escribir.»

«Non. A Estrela Polar non é a que era hai 5000 anos. Cómo vai selo o amor»

«Si, dicíao a observatoria Maria Mitchell: ‘é precioso o aprecio, o amor do propio sexo ao non estar provocado pola vaidade’. Pero pregúntome: éo sempre, éo?»

Coma libros abertas, procuro as olladas cómplices. As mans que me. Non sempre dou con elas. E logo.

De par en par, volvémonos descoñecidas.
Xa non coincidimos en todo. Non hai volume
que poida disimular o recendo [furfural C5H4O2 e améndoa]
a calidade do seu papel.
Aquí non hai adulación, só un bosque de argumentos.

É tan fráxil masculino o papel…
Onde a tinta que un polbo femia traza
para desovar, para desescribirse?

O vento da noite pasa as nosas páxinas. «Pasa páxina», semella dicir. Como se na seguinte fose estar o debuxo.

E si, está. Un fino debuxo a tinta baixo outras constelacións, marcos onde desdebuxarse e de novo refacerse, onde unha ecuación insiste na beleza.

Tinta baixo a Grande Ursa. Ou a ecuación de transformar puñazos na tripa nunha verdade do tamaño dun puño.


Unreleased, 2018


De Caria
Un día, a segunda cariátide do Erecteion espertará rindo.

Veludo rosa e chaqueta con apliques de pinchos.

Floreceranlle brazos. Undaria pinnatifida no pelo.
Cun ollo electrónico e outro de ámbar
xa está bailando.

Desequilibra o teito.
Rompe coa simetría toda.
Como a herba que salienta, tratan de segala.
Como o cravo que engancha ideas, toma martelo.

As 5 irmás cariátides mírana de esguello.
O seu cerebro de mármore pentélico deseña un plan de fuga
e tres ou catro teorías do universo observable.

A segunda cariátide do Erecteion pide sushi para cear.
Cea soa. Cun bebé. Perde o emprego.
Polas praias do Peloponeso vai e vén, pobre e chea de carisma.

Non suxeita o teito do mundo, iso era doado se me apuras.
Agora trata de se soster soa. Mira ao alto.

As 7 irmás Pléiades forman a colmea
un setestrelo
pero falta unha.

O oco de Mérope dálle o prezo exacto:
o que custa levarlle a contra ao que se esperan


As neuronas irmás, Arte de Trobar, 2018 (Afundación- Pen Galicia Award, 2017)



|palabra de Andrómeda|
«If you are a woman and wish to become pre-eminent in a field, it's a good idea to (a) invent it and (b) locate it in an area either so badly paid or of such low status that men don't want it»

Joanna Russ
Ela? Ela non me escribiu. Non. Foi a auga. A rotación da Terra.
A tradición. Ou a tradución. Ou alguén que fala ben dela. Pero, ela?
Ah, non, ela non. Non me escribiu.

Non me descubriu ela. Co seu ollo en chamas, a súa man a sangue.
Como ía descubrirme fóra de órbita, no cultivo espectral da placa.
Como ía ela observar os raios que ninguén observa!
Co seu ollo a sangue, a súa man en chamas.

Non me escribiu esa man. Non. E de ter sido ela, non son daquela un poema. Nin moito menos ecuación correcta.
Son outra cousa. Se son dela, algo que non é para tanto.
Copiado ou descuberto por outros.
Pero ela, na súa adolescencia? Devorando páxinas e colos?
Ela triangulando o ceo con esa vaxina láctea?
Sostendo curuxas vivas, agrélanlle raíces nas ás.
Mitocondrias doutro mundo que é moi quen de nutrir coa súa hormona.
No seu orondo mes de embarazo, ela… escribirme a min, poema esvelto?
Ela, que vin durmirse aleitando á súa cría, suor con suor,
dente con carne… a min, paper tan técnico?

Invisible? Difícil? Pobriña? Boa prologando textos alleos.
Boa curiosa, ela, si. Todo iso, si.
Pero Autora de min como Texto? En serio?

Falamos da mesma Ela?
Lique a invadir palimpsestos da Historia.
Bacteria molesta, flor que non louva o seu ramo.

Non sei, chámaa como queiras.

Debe de ser ela porque é imposible
facela calar.


[2017]
Included in the collective book Alguén que Respira, Compostela, 2018, and also in the antology La lluvia en el mar, Pigmalión-Sial, 2018.


Estibaliz_Espinosa

Estíbaliz Espinosa Río

She was born curious. She tries to earn a living without sacrificing her life of literature, scientific dissemination (especially astronomy), and music as a mezzo-soprano. She has published seven poetry books. Some of the books focus on the third culture, among them Curiosity (Curiosidade), The Sister Neurones (As neuronas irmás), and Paper at the Ready (Papel a punto). She has also published essays, a children’s record, translations and stories including Dream Capsules (Cápsulas de son), about female scientists. She is a literary contributor to the Planetarium in A Coruña, the Cuaderno de Cultura Científica of Polytechnic University of Valencia (UPV), ZigZag Diario (TVG) and the Galician Symphonic Orchestra (Orquesta Sinfónica de Galicia). She graduated in Sociology and Hispanic Studies. Some of her poetry has been translated to Japanese, Hebrew, Catalan, Farsi, English and Italian.